Noordelijk bouw- en architectuurcentrum

NBAC

Noordelijk Bouw- en Architectuurcentrum

De activiteiten van het Noordelijk Bouw- en Architectuurcentrum vinden voorlopig los van het raadhuis van Berlage plaats.


Wat is een architectuurcentrum?

Volgens Architectuur Lokaal, een landelijke instelling op architectuurgebied, dragen architectuurcentra bij aan de belangstelling voor architectuur en architectuurbeleid. De centra richten zich zowel op het brede publiek als op de vakwereld van ontwerpers en opdrachtgevers.

 

Wat is een bouw- en architectuurcentrum?

Dat is een architectuurcentrum dat met beide benen op de grond staat, in de zi n dat er naast presentatie van en reflectie op architectuur ook heel concreet gefaciliteerd wordt bij alles wat te maken heeft met bouwen: verbouwen, nieuwbouwen, renoveren, verstevigen, vervangen etc. in de vorm van (het organiseren van) ondersteuning en advies. Dit kan op technisch gebied maar ook omtrent regelingen, vergunningen ed.

 

Voorgeschiedenis

Stichting Berlagehuis Usquert, kortweg SBU, is opgericht in 2010 met als doel het oorspronkelijke door Berlage ontworpen raadhuis van Usquert, een openbaar gebouw immers, toegankelijk te houden voor publiek. Inhoudelijk heeft de stichting zich daarbij steeds op het onderwerp architectuur gericht. Tot op heden zijn er de volgende initiatieven ontwikkeld en uitgevoerd:

  • In 2011 is er de expositie over architect en ontwerper Berlage zelf gehouden: Berlage in het noorden. Met gebruikmaking van het materiaal van de grotere, eerder gehouden Berlage totaal! tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag.

  • In 2012 heeft architect Erik Wiersema (ADP architecten, Amsterdam) een lezing gegeven met aansluitend een busrit & rondleidingen in de twee nieuwe, door hem ontworpen schoolgebouwen in Eemsmond, in de buurdorpen Warffum en Uithuizen.

  • Regelmatige openstelling en rondleidingen aan kleinere groepen. Ook openstelling tijdens bijzondere gelegenheden zoals Open Monumentendagen, RABO-museumdag, de open dag van Vereniging Hendrick de Keyser ed.

  • In de eerste helft van 2013 zijn er twee lezingen, Steengoed I en II, gegeven over lokale historische volkshuisvestingsonderwerpen.

  • Informatiebijeenkomsten in november 2013 en maart 2014 voor monumenteneigenaars over de gevolgen van aardgaswinningsbevingen voor monumenten. Hiervoor zijn verschillende experts als spreker opgetreden. SBU is in overleg met de gemeente en Libau om dit meer gezamenlijk te doen.

  • In het weekend van 18 en 19 oktober 2014 is de eerste noordelijke Restauratiebeurs gehouden in het Berlagehuis, met deelname van restauratoren uit de provincie en van (ver) daarbuiten. Het ligt in de bedoeling hier een traditie van te maken.

  • In 2015 is het project DUIZEND HUIZEN gerealiseerd. Behalve de tentoonstelling 1000 Woningenplan in het raadhuis van Berlage omvatte dat de locatie-theatervoorstelling Eén uit duizend en een Studentenprijsvraag voor Academie Minerva.



Doelstelling en visie

Doelstelling

Stichting Berlagehuis Usquert heeft een tweeledige doelstelling: enerzijds ervoor zorgen dat het (enige!) raadhuis van Berlage, ooit ontworpen als publiek gebouw, weer zoveel mogelijk publiek toegankelijk wordt.

Anderzijds het Berlagehuis laten functioneren als een regionaal centrum voor bouwen en architectuur.


Visie

De visie van waaruit wij onze doelstelling willen realiseren is dat een centrum op bouw- en architectuurgebied in een tijdperk waarin verstedelijking de hoofdbeweging is, geen overbodige luxe is in een gebied waar juist de keerzijde van deze verstedelijking zichtbaar wordt: krimp. Stichting Berlagehuis Usquert heeft geen ‘mening’ over krimp, die is niet noodzakelijkerwijs negatief of positief. Maar wel een gegeven waarmee we dagelijks te maken hebben.

Een verdere tendens is, met en zonder krimp, dat een zich terugtrekkende overheid steeds meer aan burgers, aan inwoners zelf overlaat. Een bouw- en architectuurcentrum midden in een krimpregio biedt de inwoners een plek waar faciliteiten, ideeën, ervaringen, gesprekspartners, informatie, samenwerkingsmogelijkheden etc. voorhanden zijn om hun eigen woon-, leef- en werkgebied mede vorm te geven.



Strategie

Strategie

De belangrijkste factor om deze opzet te laten slagen is continuïteit. Een dergelijk centrum opzetten, runnen en tot een succes maken gaat niet van de ene dag op de andere. Tot nu toe konden wij, en daar zijn we de eigenaar Vereniging Hendrick de Keyser zeer erkentelijk voor, het Berlagehuis gebruiken zolang het niet verhuurd was.

De afgelopen jaren is gebleken dat zelfs de tijdelijke verhuur, die in (overigens zeer goede) handen is van Bijzondere Locaties Groningen, nauwelijks tot niet plaatsvindt; permanente verhuur lijkt al helemaal een utopie. Daarom zou van de nood een deugd gemaakt moeten worden: als het Noordelijk Bouw- en Architectuur Centrum de tijd gegund wordt zichzelf op de kaart te zetten en haar bestaansrecht te bewijzen, kan het raadhuis van Berlage uiteindelijk een permanente huurder krijgen.



Werkgebied

Werkgebied

Met al een flinke aanloop in de afgelopen jaren gaat SBU nu verder als Noordelijk Bouw- en Architectuurcentrum, het NBAC, met de bedoeling uit te groeien tot het centrale punt van waaruit architectuur en bouwen in het Noorden van Nederland worden gevolgd, gestimuleerd, bekendgemaakt en besproken. Wij richten ons daarbij vooral op de Ommelanden met zijn dorpen, al is verbinding met het stedelijk gebied, dus met de stad Groningen, natuurlijk ook steeds aan de orde.

Architectuur behelst in onze ogen veel meer dan alleen betrekking hebbend op losse gebouwen: ook landschapsarchitectuur, ruimtelijke ordening/planologie, infrastructuur, industriële en havenomgeving rekenen we tot ons werkingsgebied, maar zeker ook cultureel erfgoed en monumenten.

Hoewel een niet-commerciële en vooral culturele instelling, is het om een andere reden gewoon ondenkbaar dat er op dit moment in dit gebied alleen maar naar de esthetische, architecturale aspecten van gebouwen en de gebouwde omgeving gekeken zou worden.

In Noord-Oost Groningen, maar inmiddels ook wat zuidelijker, is een groot en veelomvattend bouwprobleem aan de orde. De gevolgen van de aardgaswinningsbevingen zijn nadrukkelijk aandachts- en actiepunt binnen de activiteiten die het Noordelijk Bouw- en Architectuurcentrum tot haar werkgebied rekent.



Werkwijze

Werkwijze

Behalve ervaringsdeskundigheid is er in het stichtingsbestuur weinig specifieke kennis op het uitgebreide gebied van bouwen en architectuur. De stichting heeft inmiddels echter wel een heel netwerk aan bouw- en architectuurdeskundigen om zich heen verzameld, die op uiteenlopende terreinen inhoudelijke ondersteuning kunnen bieden.

Het Noordelijk Bouw- en Architectuurcentrum wil fungeren als knooppunt, doorgeefluik en wie weet ook als snelkookpan wanneer het gaat om zowel actuele onderwerpen als culturele reflectie en verdieping.

Het NBAC biedt daarom zowel een fysieke plek als de inhoudelijke infrastructuur en verbindingslijm om, als een spin in een web, allerlei instellingen en personen die kennis en ideeën op bouw- en architectuurgebied hebben en die willen delen, de gelegenheid te bieden elkaar gericht op te zoeken maar ook toevallig te ontmoeten, advies te vragen en te geven en meer in het algemeen samen te werken. Daartoe gaan we incidentele samenwerkingen maar ook langdurige partnerschappen aan met instellingen en personen die veel kennis van bouwkunde en bouwkunst hebben. Naast contacten met individuele architecten en architectenbureaus, met monumenteninstellingen zoals het Groninger Monumentenfonds NV, Bond Heemschut, RCE (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) ook instellingen die zich met meer hedendaagse vraagstukken op het gebied van bouwen en architectuur bezighouden: Libau, regionale instellingen zoals de Vereniging Wierde en Dijk en Kenniscentrum NoorderRuimte van de Hanzehogeschool.

Daarnaast zijn er goede contacten met instellingen die zich specifiek op de aardbevingsbouwproblematiek richten: het E.P.I. centrum (Educatie Platform Innovatie), een samenwerkingsverband van Hanzehogeschool, RUG en Alfa College waar onderzoek en bijscholing plaatsvindt op het gebied van aardbevingsbestendig bouwen en verstevigen. Dit E.P.I. centrum is zijnerzijds op zoek naar samenwerkingsmogelijkheden om enerzijds ter plekke onderzoek te kunnen doen en anderzijds hun kennis te delen met de regio.



Activiteiten in twee lijnen

Activiteiten in twee ‘lijnen’: bouwkunst en bouwkunde

Architectuur is waar het eerst en vooral om draait. Maar omdat architectuur een bij uitstek toegepaste kunstvorm is, om niet te zeggen een praktisch-technisch vakgebied gekoppeld aan vormgeving, waarvan de definitie luidt: de kunst én wetenschap van het ontwerpen van de gebouwde omgeving, beperken we ons niet tot architectuur in alleen de culturele zin.

Zowel de culturele als de meer praktische activiteiten en evenementen vinden naast en na elkaar plaats, en bij voorkeur ook in samenhang.

Activiteiten in de (meer) bouwkunstige lijn: tentoonstellingen over architectuur: architectenportretten, architectuurstromingen, stijlen, cultureel erfgoed. Georganiseerde rondleidingen en rondritten; maar ook het ontwikkelen van fiets-, wandel en gemotoriseerde routes zodat belangstellenden maar ook scholieren en studenten dit op eigen gelegenheid of in opleidingsverband kunnen doen. Aandacht voor bouw- en volkshuisvestingsgeschiedenis gekoppeld aan actuele volkshuisvestingsproblemen. Lezingen en debatten, foto- en filmprojecten.

Activiteiten in de (meer) bouwkundige lijn: adviseer- vergader- overleg- en onderhandelruimte bieden, zowel fysiek als inhoudelijk; loketfunctie bieden voor vragen over nieuwbouw, verbouw, versteviging in samenwerking met E.P.I. centrum, gemeenten, Libau, Vereniging Wierde en Dijk, Dialoogtafel etc.

Organiseren van eigen informatiebijeenkomsten, bijvoorbeeld over aardbevingsschade voor monumentenbezitters en –beheerders.

Een regelmatig terugkerende restauratiebeurs.

Maar ook het stimuleren van kennisontwikkeling, door de link te leggen tussen vragers en potentiële aanbieders van bouwkundige informatie, specifiek op het gebied van gaswinningsaardbevingsgevolgen, wellicht in samenwerking met en aanvullend op het Regionaal Informatiepunt Gaswinning (RIG) in Loppersum. Maar ook om bouwkundigen de gelegenheid te geven bewoners te spreken en ter plekke onderzoek te doen.