Nieuws

BERLAGEHUIS SINDS DECEMBER 2015 GESLOTEN


Vanaf half november 2015 staat het gebouw leeg en mag het niet betreden worden vanwege de aanwezigheid van (een minieme hoeveelheid) asbest in de historische gietvloeren. 

De eigenaar, Vereniging Hendrick de Keyser uit Amsterdam (hierna: HdK), wil deze unieke gietvloeren laten verwijderen en vervangen door nieuwe. Omdat het Berlagehuis een Rijksmonument is, is daarvoor om te beginnen een sloopvergunning nodig, af te geven door de gemeente waarin het monument staat. De gemeente Eemsmond heeft hierover advies ingewonnen bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE).

Klik hier om het advies van de RCE te lezen.

In het advies geeft de RCE  aan dat vanwege de grote cultureel-historische waarde en de eenheid van exterieur, interieur en inrichting, de vloeren niet vervangen zouden moeten worden. Op basis van dit advies heeft de gemeente Eemsmond de sloopvergunning geweigerd en -na herhaald advies- het bezwaar van HdK afgewezen. Daarop is eigenaar Vereniging Hendrick de Keyser naar de rechter gestapt en heeft beroep tegen de weigering van de sloopvergunning aangetekend. Dit beroept heeft gediend op 21 november 2017 voor de Rechtbank in Groningen. 



Rechtszaak

Als partijen op de zitting aangeven -in dit geval na aandrang van de rechter- nog eens te zullen praten, wordt door de rechter elke beslissing aangehouden en dient de eisende partij zich vervolgens als eerste uit te laten tegenover de rechter. 

Kortom: de rechter wilde (nog) geen uitspraak doen. Ze vond dat de partijen nog niet uitgepraat waren en stuurde ze terug naar de overlegtafel. Ze kregen 2 maanden de tijd om samen tot een oplossing te komen, dus tot 21 januari 2018. 

De kwestie is inderdaad binnen de gestelde termijn opnieuw besproken: op 17 januari heeft overleg plaatsgevonden in een reguliere zitting van de Monumentencommissie van Libau. Een beknopte samenvatting (voor stichting Berlagehuis Usquert was een juridisch onderlegde toehoorder aanwezig) volgt hieronder.

Vereniging Hendrick de Keyser scheen ondertussen nieuwe gegevens op het spoor gekomen te zijn en heeft nog een verlenging van de overleg-termijn met drie maanden gevraagd. Aan Ver HdK is door de  Adviescommissie van de RCE in overweging gegeven om een nieuwe aanvraag in te dienen waarin alle nu bekende aspecten zijn verwerkt. 



Samenvatting overleg 

HdK herhaalt het standpunt uit de lopende procedure: ook bij weinig asbest kan zij als eigenaar aansprakelijk worden gesteld.

HdK: Besmetting door asbest vanuit de vloer is er niet. Er is dus geen aanleiding om meteen in te grijpen, maar er moet wel worden gesaneerd. Want er is risico bij boren, kabels leggen e.d. en als er dan besmetting optreedt volgt aansprakelijkheid. Geen besmetting wil niet zeggen: geen noodzaak om te saneren, daar zijn we als eigenaar wettelijk ook toe verplicht.

Afdekken met linoleum kan niet vanwege de hoogteverschillen die dan ontstaan.

Blijft over: sealen van de dekvloer. Maar sealen is technisch niet haalbaar vanwege een vettige stof in het originele materiaal. 

Er is correspondentie gevonden tussen Berlage en de leverancier van de vloer. Berlage wilde eigenlijk een groene vloer, maar in elk geval wel een smeervloer. Dus als je het ontwerp van Berlage recht wilt doen, dan weer een smeervloer erin. Zo'n smeervloer kan van kunsthars zijn, met het oog op dezelfde smeerimpressie. HdK blijft erbij: We willen een nieuwe smeervloer.

Commissievoorzitter: Heeft HdK overleg gehad met een materiaaldeskundige van de RCE?

HdK: Nee, we deden tweemaal een eigen onderzoek.

Commissievoorzitter: Smeervloer = gietvloer? HdK: Ja. De plinten kunnen prefab worden geplaatst en daarna wordt de rest van de vloer gegoten. Hechting van een gietvloer op de vloer is nog niet onderzocht. Voorstel is (dus nog steeds): originele vloer eruit en gietvloer erin.

HdK: Zie het 2e rapport van Search, er zijn diverse risicoklassen van asbest. In casu de lichtste. Daarom hoeft het Berlagehuis ook niet meteen dicht, maar er moet wél worden gesaneerd want het zit in een risicoklasse. Vóór het sealen zat het net onder de waarde en erna net erboven. 

Gemeente: wij wachten af, komt er een ander advies? Nu houdt de gemeente vast aan de bestaande adviezen.

HdK: Begrijp ik dat de gemeente een ander advies wil?

Gemeente: 1) Het productiebesluit asbest, wat betekent  “bewerken”? De RCE brengt het onder “onderhoud”, los leggen op een bestaande vloer is geen bewerken. 2) Bij de beoordeling van de aanvraag vond een belangenafweging plaats. Varen op het advies van deskundigen maar ook het belang van monumentenzorg.

RCE-vertegenwoordiger: Wat HdK nu zegt, zou een ander licht op de zaak kunnen werpen. Wellicht is er aanleiding om een nieuwe aanvraag op basis van wat er nu ligt te doen? Dan kan de RCE er nog eens met een kritisch oog naar kijken. 

Een commissielid oppert een hoofdelijke omvraag binnen de commissie wat men van deze suggestie vindt. Instemming zo te zien. En het dan eens worden over welk nieuw onderzoek.

Commissievoorzitter: Een nieuwe aanvraag doen met een nieuwe onderbouwing. 

De RCE-vertegenwoordiger legt uit hoe het dan verder gaat: het doel is: optimale advisering.  

HdK: Intrekken van het beroep is makkelijker als we het gevoel hebben dat we eruit gaan komen. Svp. informeel overleg. En daarvoor 3 maanden verder uitstel vragen aan de rechtbank.

RCE-vertegenwoordiger: “Slopen” ís al een gevoelige term, maar ligt in Groningen hypergevoelig. Dus graag een goede onderbouwing!